Konstituzio Auzitegia eta amnistiaren esperientzia espainian: demokraziarako trantsiziotik 1/2024 Lege Organikoaren amnistiara
PDF (gaztelania)
HTML (gaztelania)

Gako-hitzak

amnistia
trantsizioa
bakegintza nazionala
independentismo katalana
Konstituzio Auzitegia

Aipuak nola egin

Konstituzio Auzitegia eta amnistiaren esperientzia espainian: demokraziarako trantsiziotik 1/2024 Lege Organikoaren amnistiara. (2026). Legebiltzarreko Aldizkaria. https://doi.org/10.47984/legal.2026.005

Laburpena

Saiakera honek 1/2024 Lege Organikoak aurreikusten duen amnistia aztertzen du Konstituzio Auzitegiaren 137/2025 Epaiaren argitan, eta esparru historiko eta konparatu zabalago batean kokatzen du. Trantsizio kontzeptuaren izaera polisemikoa eta Bigarren Mundu Gerraren ondoko trantsizio demokratikoen olatuak aztertu ondoren, lanak beste ordenamendu batzuetan hartutako amnistia-tipologietan sakontzen du, neurri horiek bete dituzten funtzioen aniztasuna –ez soilik trantsiziozko funtzioak– erakutsiz. Hori oinarri hartuta, azterketak 2024ko Espainiako amnistiari heltzen dio, arreta jarriz haren onarpenarekin batera aurkeztu ziren arrazoi politiko eta juridikoetan eta Konstituzio Auzitegiak haren edukiaren zatirik handiena bermatzeko erabilitako argudioetan. Azterketak agerian uzten du amnistia funtzio anitzeko tradizio konplexu batean txertatzen dela, eta Konstituzio Auzitegiaren 137/2025 Epaiak islatu egiten duela Auzitegiaren barne-desadostasun handia interpretazio-gai askoren inguruan, nahiz eta, berriki, antza denez, Espainiako egungo sistema konstituzionaleko tentsioak murriztu diren "Kataluniako auziari" dagokionez. 

PDF (gaztelania)
HTML (gaztelania)

Erreferentziak

Aguado Renedo, César (2024). La amnistía en el sistema español: cuestión de interpretación y de control constitucional. Revista Española de Derecho Constitucional, 131, 49-88. https://doi.org/10.18042/cepc/redc.131.02

Aguilar Fernández, Paloma (1997). Collective Memory of the Spanish Civil War: The Case of the Political Amnesty in the Spanish Transition to Democracy. Democratization, 4, 88-109. https://doi.org/10.1080/13510349708403537

Albertí Rovira, Enoch (2024). La ley de amnistía en el contexto del conflicto de Cataluña. En Rosario García Mahamut (dir.), La ley de amnistía. Cuestiones constitucionales (pp. 165-183). Centro de Estudios Políticos y Constitucionales.

Aragón Reyes, Manuel (2024a). La Constitución no permite la amnistía. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 65-68). Colex.

Aragón Reyes, Manuel (2024b). Amnistía y democracia constitucional. La Constitución como límite. En Andrés Betancor Rodríguez (coord.), La amnistía: el caballo de Troya de la democracia (pp. 131-149). Deusto.

Arbós Marín, Xavier (2024). La amnistía y la cuestión territorial. En Rosario García Mahamut (dir.), La ley de amnistía. Cuestiones constitucionales (pp. 155-163). Madrid: Centro de Estudios Políticos y Constitucionales.

Barahona de Brito, Alexandra (1997). Human Rights and Democratization in Latin America: Uruguay and Chile. Oxford University Press.

Benítez Núñez, Christian, Manrique Molina, Eduardo R., Huertas Díaz, Omar (coords.) (2024). Perspectivas de la justicia transicional en América Latina. Tirant lo Blanch.

Cámara Villar, Gregorio (2023-2024). La amnistía ante el silencio de la Constitución. El Cronista del Estado Social y Democrático de Derecho, 108-109, 36-41.

Cancio Meliá, Manuel (2024). Amnistía. Derecho penal y política. Algunas reflexiones sobre la Ley de Amnistía. En Rosario García Mahamut (dir.), La ley de amnistía. Cuestiones constitucionales (pp. 137-146). Centro de Estudios Políticos y Constitucionales.

Carmona Contreras, Ana (8-1-2026). La insoportable levedad del Parlamento. El País.

Carmona Contreras, Ana (16-11-2023). Los árboles (jurídicos) y el bosque (político). El País.

Carreras Serra, Francesc de (13-3-2024). Una amnistía contra la Constitución. La Razón.

Castellà Andreu, Josep Maria (2024). Política, democràcia i excepcionalitat: una mirada des de l’exposició de motius de la proposició orgànica d’amnistia. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 169-175). Colex.

Collins, Cath (2012). The end of impunity? “Late justice” and post-transitional prosecutions in Latin America. Critical Perspectives. En Nicola Palmer, Phil Clark y Danielle Granville (eds.), Critical Perspectives in Transitional Justice (pp. 399-424). Cambridge-Antwerp-Portland.

Comisión de Venecia (2024). Opinion on the Rule of Law Requirements of Amnesties with Particular Reference to the Parliamentary Bill “on the Organic Law on Amnesty for the Institutional, Political and Social Normalisation of Catalonia”, Opinion Nos. 1167/2023 y 1168/2023, 18 de marzo de 2024. https://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD(2024)003-e

Crawford, Kathryn Lee (1990). Due Obedience and the Rights of Victims: Argentina’s Transition to Democracy. Human Rights Quarterly, 1, 17-52. https://doi.org/10.2307/762164

Cruz Villalón, Pedro (2023-2024). Primeras consideraciones sobre el control de la constitucionalidad de la ley de amnistía. El Cronista del Estado Social y Democrático de Derecho, 108-109, 56-59.

Cruz Villalón, Pedro (20-6-2025) (2025a). Las intenciones del legislador. El País.

Cruz Villalón, Pedro (7-8-2025) (2025b). Ahora que la amnistía es constitucional. El País.

Di Gregorio, Angela (2012). Epurazioni e protezione della democrazia. Esperienze e modelli di “giustizia post-autoritaria”. Franco Angeli.

Du Bois-Pedain, Antje (2007). Transitional Amnesty in South Africa. Cambridge University Press.

Duque Villanueva, Juan Carlos (2025). Doctrina del Tribunal Constitucional durante el tercer cuatrimestre de 2024. Jurisdicción Constitucional. Derecho procesal constitucional. Revista Española de Derecho Constitucional, 133, 227-286. https://doi.org/10.18042/cepc/redc.133.08

Elster, Jon (2004). Cloosing the Books. Transitional Justice in Historical Perspective. Cambridge University Press.

Fernández Farreres, Germán (2024). Amnistía y Tribunal Constitucional. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 323-326). Colex.

Fernández Rodríguez, Tomás-Ramón (2024). Amnistía: las razones de la sinrazón. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 319-321). Colex.

Fornasari, Gabriele (2015). Giustizia di transizione (diritto penale). En Enciclopedia del Diritto, VIII (pp. 547-570). Giuffrè.

Franzinelli, Mimmo (2006). L’amnistia Togliatti. 22 giugno 1946, colpo di spugna sui crimini fascisti. Mondadori.

Frei, Norbert (2002). Adenauer’s Germany and the Nazi Past: The Politics of Amnesty and Integration. Columbia University Press.

García Roca, Javier (2024a). La amnistía en la Constitución: los constitucionalistas divididos. Revista Española de Derecho Constitucional, 131, 13-47. https://doi.org/10.18042/cepc/redc.131.01

García Roca, Javier (2024b). El lugar de la amnistía en la Constitución. En Rosario García Mahamut (dir.), La ley de amnistía. Cuestiones constitucionales (pp. 27-43). Centro de Estudios Políticos y Constitucionales.

Gil Gil, Alicia (2009). Justicia de transición en España. De la amnistía a la memoria histórica. Atelier.

Gimbernat Ordeig, Enrique (17-10-2025). El Constitucional, los indultos generales y la autoamnistía. El Español.

Kritz, Neil J. (1995). Transitional Justice: How Emerging Democracies Reckon with Former Regimes. Volume III: Laws, Rulings, and Reports. United States Institute of Peace Press.

Lollini, Andrea (2005). Costituzionalismo e giustizia di transizione: il ruolo costituente della Commissione sudafricana verità e riconciliazione. Il Mulino.

Martínez-Cantó, Javier y Tudó-Cisquella, Jordi (4-11-2025). Aliança Catalana and Vox in Catalonia: united in nativism, divided by the nation, Regional & Federal Studies. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13597566.2025.2581974

Nuez-Cascado, Elisa de la (21-3-2024). Choque institucional. El Mundo.

Offre, Claus (1996). Varieties of Transition: The East European and East German Experience. Cambridge (MA): MIT Press.

Orgaz Jiménez, Cristina (14-5-2024). 4 factores que explican la histórica caída del independentismo en las elecciones en Cataluña. BBC News Mundo.

Pereira, Gabriel y Engstrom, Par (2012). From Amnesty to Accountability: The Ebbs and Flows in the Search for Justice in Argentina. En Francesca Lessa, Leigh. A. Payne (coords.), Amnesty in the Age of Human Rights Accountability: Comparative and International Perspectives (pp. 97-122). Cambridge University Press.

Pinto, António Costa (2012). Legado autoritario, justicia transicional y crisis del Estado en la democratización de Portugal. En Sophie Baby, Eduardo González Calleja (eds.) Violencia y transiciones políticas a finales del siglo XX: Europa del Sur y América Latina (pp. 131-155). Casa de Velázquez.

Portinaro, Pier Paolo (1995). Introduzione. L’amnistia tra esigenze di giustizia e ragion di Stato. En Helmut Quaritsch, Giustizia politica (pp. 3-41). Giuffré.

Portinaro, Pier Paolo (2011). I conti con il passato. Vendetta, amnistia, giustizia. Feltrinelli.

Posner Eric A. y Vermeule, Adrian (2004). Transitional Justice as Ordinary Justice. Harvard Law Review, 3, 761-825.

Presno Linera, Miguel Angel (15-11-2023). Excepcional, no inconstitucional. El País.

Quadra-Salcedo y Fernández del Castillo, Tomás de la (18-10-2023). Entre Escila y Caribdis. El País.

Quaritsch, Helmut (1995). Giustizia politica. Giuffré.

Ramos Tapia, Inmaculada y Ruiz Robledo, Agustín (2024). Si el Gobierno quiere amnistiar a Puigdemont debe reformar la Constitución. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 79-86). Colex.

Requero, José Luis (23-7-2024). In crescendo. La Razón.

Rodríguez Ramos, Luis (26-2-2024). Una amnistía inmoral y antijurídica. ABC.

Rodríguez-Zapata, Jorge (2024). La amnistía: el caballo de Troya contra la Constitución. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 415-418). Colex.

Rodríguez-Zapata, Jorge (1-7-2025). Amnistía y estupidez. ABC.

Ruiz Robledo, Agustín (18-10-2023). Los olvidos de Zapatero sobre la amnistía. El Español.

Ruiz Robledo, Agustín (2024). La amnistía antes y ahora. En Rosario García Mahamut (dir.), La ley de amnistía. Cuestiones constitucionales (pp. 45-67). CEPC.

Ruiz Robledo, Agustín (4-6-2025). Adiós Constitución normativa; bienvenida Constitución abierta. El Español.

Santosuosso, Amedeo y Colao Floriana (1986). Politici e amnistia. Tecniche di rinuncia della pena per i reati politici dall’Unità ad oggi. Bertani.

Satrústegui Gil-Delgado, Miguel (2024). Amnistía condicionada. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 141-146). Colex.

Stan, Lavinia y Nedelsky, Nadya (eds.) (2013). Encyclopedia of Transitional Justice. Cambridge University Press.

Tajadura Tejada, Javier (2023-2024). La revitalización de la Constitución: reforma constitucional frente a amnistía. El Cronista de Estado Social y democrático de Derecho, 108-109, 186-191.

Tajadura Tejada, Javier (3-6-2025). Soberanía parlamentaria y mutación constitucional. El Mundo.

Teitel, Ruti G. (2020). Transitional Justice. Oxford University Press.

Teruel Lozano, Germán Manuel (2024). Sobre la ilegitimidad constitucional de la amnistía al procés. Un precedente muy resbaladizo en tiempos de populismo iliberal. El Cronista del Estado Social y Democrático de Derecho, 114, 48-63.

Trillo Torres, Ramón (2025). La amnistía y el Tribunal Constitucional. El Cronista del Estado Social y Democrático de Derecho, 119, 4-11.

Vidal Prado, Carlos (2024). Sin precedentes en Europa. En Andrés Betancor Rodriguez (coord.), La amnistía: el caballo de Troya de la democracia (pp. 81-102). Deusto.

Zapatero Gómez, Virgilio (2024). La amnistía y el oso del Profesor Recaséns. En Manuel Aragón Reyes, Enrique Gimbernat Ordeig, Agustín Ruiz Robledo (dirs.), La amnistía en España. Constitución y Estado de Derecho (pp. 109-113). Colex.

BIBLIOGRAFIA COMPLEMENTARIA (NO CITADA EN EL TEXTO)

Schmitt, Carl (1995). Amnestie oder die Kraft des Vergessens. En G. Maschke (dir.) Staat, Großraum, Nomos: Arbeiten aus den Jahren 1916–1969 (pp. 218–221). Berlin: Duncker & Humblot.

Creative Commons License

Obra hau nazioarteko Creative Commons Aitortu-EzKomertziala-LanEratorririkGabe 4.0 lizentzia baten pean dago.

Egile-eskubideak 2026 Miryam Iacometti, Mirko Della Malva